Teknolojinin basitleşmesi, internetten alışverişin güven ve hız kazanmasıyla birlikte sanal mağazacılıktan uzak, neredeyse toptancı mantığıyla hareket eden ve ne kadar kazıklasam o kadar kardır zihniyetiyle iş yapan e-ticaret tüccarları ortalıkta boy göstermeye başladı. Bunlardan birçoğu distribütörlerle alakasız, beşe alıp altıya satıp kar etme niyetinde, bir nevi e-esnaf. Bir esnaf neden tercih edilir? Ya tanıdıktır (güvenilir), ya yakındır (kısa mesafe) ya da ucuzdur. Yakınlık ve tanıdıklık, internet gibi bir alemde pek manalı kavramlar olmadığı için, bu e-dükkanları tek tercih sebebi ucuzluk oluyor. Fakat ucuz olması nedeniyle tercih edilen bu yerler bazen ya karın ağrısı yapıyor ya da işin astarı yüzünden pahalıya çıkıyor.

If you’ve found this page through a search engine and thinking of shopping from Burning Airlines. I do not recommend it! Keep away from them!

Üç dört ay önce, birkaç t-shirt satın almak istedim. Sevdiğim müzik gruplarına ve filmlere ait bu ürünleri Türkiye’de bulamadım. İnternetten satın alabileceğin birkaç siteyi araştırmaya başladım. Kimisini fiyatlarından eledim, kimisini sitenin verdiği güvensizlik hissinden… En sonunda bir tanesine güvenip, kredi kartı yoluyla sipariş verdim. Bana dönülen cevapta (ki bu iyi huylusu; en azından cevap atıyor) kredi kartı bilgilerim ile girmiş olduğum adres bilgisinin örtüşmediğini ve Türkiye’ye ürün göndermediklerini yazdılar. Türkiye’ye göndermiyorlarsa neden ücreti çekmeyi denediklerini ya da ben bilgileri yazarken bir hata yaptıysam neden düzeltmemi istemek yerine Türkiye’yi bahane ettiklerini anlayamadım. Herhalde, Türkiye’den daha önce sahte kredi kartı kullanımına rast geldiler diye düşündüm. Başka bir tanesi, baskıda bir sorun olduğunu söyleyip, 1 ay siparişimi ertelediler, sonunda ben iptal ettim. Büyük bir inatla bu sefer Burning Airlines adlı siteden sipariş verdim. Gerek kargonun süresini azaltmak, gerek “Türkiye’ye gönderemiyoruz” gibi bir cümle ile karşılaşmamak, gerekse gümrükle ilgili sorun yaşamamak için İngiltere’de eğitim gören bir arkadaşımın adresini kullanmaya karar verdim. Kendisi yılbaşında noel tatili nedeniyle Türkiye geldiğinde bana getirebileceğini söyledi. Ödemeyi Paypal aracılığı ile Türkiye’deki adresimi kullanarak gerçekleştirdim. Siparişi verdiğimizde Kasım ayındaydık. Sipariş takip durumunda uzun bir süre bir gelişme olmayınca, yetkillere bir e-posta gönderdim. Kendilerinin de ürünü beklediklerini, ellerine geçer geçmez göndereceklerini söylediler. Peki deyip, arkadaşımın noel ile ilgili durumunu kendilerine izah ettim. İki gün sonra aldığım cevapta bu konuda dikkatli olacaklarını gerekirse ekspres kargo ile gönderim yapacaklarını belirttiler ama henüz bir gelişme yoktu. Uzun bir süre beklettikten sonra, kasıtlı bir şaka gibi tam noel öncesi son dakikada kargo Amerika’dan gönderildi. Tabi bu sırada arkadaşım Türkiye’ye geldi. Noel bittikten sonra, arkadaşım İngiltere’ye dönerken Amerikan Posta Servisi’nin takip sayfasında paketin Amerika’yı terk ettiği bilgisi yazılmış durumdaydı. Arkadaşım dönünce her ihtimale karşı posta servisini araştırdı ama bir sonuç elde edemedi, gelen kargo yoktu. Gönderdiğim e-postalara karşılık paketinde her an elimize ulaşabileceği söylediler. 11 Ocak’ta ise takip sayfasında beni şok eden bilgiyi gördüm. “Paket Türkiye’ye varmıştır”. Türkiye mi?! Evet, kendileri kargoyu çok şık(!) bir hareketle Türkiye’ye göndermişlerdi. PTT’nin de kıvrak manevraları(!) sonucu paket ancak birkaç gün önce elime ulaşabildi, ve ikinci şok!: Ürünler eksik… Ben 12 adet ürün için sipariş vermiştim ve bu 12 parça ürünün ücretini kargo bedeli ile birlikte benden aldılar. Ama sadece 6 ürün gönderildi. Hemen kendilerine bir e-posta gönderdim. Doğal olarak bir cevap ver(e)mediler. Şimdi Paypal ile iletişime geçiyorum. Paypal bu konuda genelde tüketicinin yanında olan bir politika izliyor. Zaten Burning Airlines’ın bana gönderdiği faturadaki ücret ile benim onlara gönderdiği ücret arasındaki fark bariz bir şekilde ortada. Aradaki farkı büyük ihtimalle geri iade edeceklerdir. Ama tüm bu uğraşıya değer mi?

Geçenlerde Mert de internetten yaptığı bir alışverişte farklı bir sorun yaşamış ve başından geçenleri blogunda dile getirmiş.

Peki biz e-ticaret konusunda neye dayanarak alışveriş yapacağız? Neye, kime, nasıl güveneceğiz? Görülüyor ki, sağlıklı bir alışveriş için kredi kartımın 128-bit ile şifrelenmesi yetmiyor. E-ticaret konusunda nasıl bir standart getirilmeli? Satış yapan mağazalar nasıl kontrol altına alınmalı? Web, 2.0′dan 3.0′lara koşsun, e-ticaret hala eh-ticaret.

Bir arama motorunu tercih edip kullanmak için kullanıcı açısından üç şey önemlidir: Listelenen sayfaların aradığımız konuyla alakası, listedeki sitelerin kalitesi ve sayfa sayısı. Google, bu üç noktada başarılı olduğu için hepimizin tercihi, bu yüzden piyasada lider.

Kurucuları Larry Page ve Sergey Brin, Google arama motorunu geliştirirken bu üç önemli faktör için ayrı ayrı algoritmalar geliştirdiler. Bir sayfanın aranan kelime ile ne kadar alakalı olduğunu hesaplamak ya da indekslenen sayfa sayısını artırmak, detaylara girildiğinde çok büyük hesaplamalar ve karmaşık algoritmalar içerse de, temelde kolay bir mantıkla çözülebilecek mevzulardı. Fakat, listelenen sitenin kalitesi… İşte bu işin en “kazık” noktasıydı.

PageRank, Stanford Üniversitesi‘nde Larry Page ve daha sonradan sürece dahil olan Sergey Brin tarafından geliştirildi. 1995′te başlayan proje, 1998′de Google olarak ete kemiğe büründü. Temel mantık, web sitelerinin birbirlerine verdiği bağlantıları analiz edip, kaliteli bir sitenin zaten kaliteli bir siteye bağlantı vereceği varsayımından yola çıkarak web sitelerinin değerini belirlemek, onlara puan vermekti. Böylece Google’da bir kelime aratıldığında, aratılan kelimeler ile sitelerin içeriğinin alakası kadar, PageRank değerine de dikkat edilecek; kullanıcıya en iyi sonuçlar çıkarılabilecekti. Temel mantığı basit ama matematiksel hesaplamaları ve algoritması çok karmaşık olan bu sistem, Google’ı bugünkü konumuna getirdi.

Durum buyken, bir web sitesinin PageRank’i yüksek olan bir siteden link alması gayet önemli bir hale geldi. Öyle ki, neredeyse bir sektör oluştu ve şu an yüksek PageRank değerine sahip siteler, sayfalarından el yakan fiyatlarla bağlantı satıyor. Bu sitelerde kıyıda köşede yer almak için ödenen fiyatlar bir web sitesinin maliyetinden yüksek seviyelerde çünkü bu site sahiplerinin de, verdiği bağlantıların kalitesine ve kazandığı bağlantılara dikkat ederek, PageRank seviyelerini korumaları gerekiyor.

Düşündük ki, bunu yapmak için insanlardan servet istemeye ya da onları reddetmeye gerek yok. Gelen siteye uygun paketler sunarak ve belli şartlar altında site kabul ederek de bu denge sağlanabilir. Böylece bir sitenin PageRank’i korunabilir ve diğer siteler de bundan faydalanabilir. Vikipedi’nin çıkış noktası bu oldu.

Vikipedi bir web dizini. Eklenecek her bir siteye uygun paketleriyle, kaliteli ve kalitesini gün geçtikçe artıran siteleri içeriğine uygun kategorilerde listeliyor. Bu sayede hem eklenen sitelere PageRank ve link popüleritisi bulaştırarak faydalı olmayı hem de sahip olduğu PageRank 7 değerini korumayı amaçlıyor.

Dizine, PageRank değeri 4-6 arasında olan siteler link değişimi yaptıkları sürece ücretsiz kayıt yaptırabiliyor. PageRank değeri 7 ve üzeri olan siteler ise herhangi bir şey talep edilmeden listeleniyor. Diğer sitelerden ise yayınlanma şekli ve link değişimi seçeneklerine göre cuzi miktarlarda ücret talep ediliyor. Vikipedi’de her siteye hitap eden en az 1 paket mevcut.

PageRank’iniz 4 ve üzeri ise bu fırsatı kaçırmayın. 4′ten düşük ise hemen kayıt yaptırın, sonraki PageRank güncellemesinde siz de PageRank 4′ün üzerinde kalanlar arasında yerinizi alın. Özel gösterim paketlerini incelemeden geçmeyin.

Bu sırada ilginç bir bilgi: PageRank’in patent sahibi Google değil, Stadford Üniversitesi. Google 2011 yılına kadar lisans sahibi. Page ve Brin’in Stanford ile mazisi biliniyor ama 2011 yılında ne olacağı bilinmez. Microsoft PageRank ile ilgilenir mi acaba?